Jak rozmawiać z osoba chorą na schizofrenię?

 

Wielu członków rodzin i innych osób bliskich pyta: jak rozmawiać z kimś leczonym z powodu schizofrenii. Ten informator może pomóc zwrócić uwagę na kilka zagadnień.

Zasady: W życiu każdej rodziny pojawiają się problemy i trudne wyzwania życiowe. Nawet w rodzinach, które nie mają większych problemów materialnych, ani nikt poważnie nie choruje, to mimo wszystko nie zawsze jest całkiem dobrze i w różnych okresach pojawiają się różne trudne sytuacje. Szczególne trudności dotyczą rodzin, w których ktoś zachoruje na schizofrenię.

Członkowie rodzin osób chorych nie powinny popadać w poczucie winy, z tego powodu, że ktoś w rodzinie zachorował na schizofrenię. Obwinianie zarówno siebie jak i kogoś innego z rodziny o to, że jest przyczyną choroby, nie prowadzi do niczego dobrego. Ani dla samego chorego, ani dla rodziny. Ale to nie znaczy, że obojętność jest właściwym sposobem na zareagowanie na chorobę. Wsparcie osób bliskich może być dla osoby chorej bezcenne.

Osoba chora pozostaje członkiem rodziny. Rodzina jest dla niej ważna, często ważniejsza nawet niż w przypadku zdrowych, których przyciąga świat: znajomi, zabawa, przyjaciele, praca, zainteresowania. Dla wielu osób chorych rodzina jest szczególnie ważna między innymi dlatego, że nie mają wielu znajomych i zajęć poza kręgiem rodzinnym.  I to od rodziny często zaczyna się proces powrotu osób chorych do coraz lepszego życia w społeczeństwie.

Nie warto zaprzeczać istnieniu choroby (mówiąc na przykład „nic się nie stało, to przypadek, nie ma problemu”), ale też nie trzeba popadać w skrajny pesymizm (schizofrenia to koniec, to wyrok, już nigdy nic dobrego nas nie czeka). Takie skrajne podejścia do choroby nie wpływają korzystnie na praktyczne sposoby życia z chorym i na przebieg jego leczenia. Warto dowiedzieć się jak najwięcej czym jest schizofrenia, jakie są jej objawy i sposobach jej leczenia. I warto tę wiedzę wykorzystywać w codziennym życiu.

Jak rozmawiać? Wiele osób leczonych z rozpoznaniem schizofrenii ma trudności dotyczące uwagi i rozumienia bardzo złożonych zdań. Nie wynika to z poziomu inteligencji, tylko ze specyficznych problemów z przyswajaniem informacji.

Jak więc rozmawiać? Prostymi i jednoznacznymi zdaniami. Tak, żeby dać możliwość osobie chorej dokładnego zrozumienia, co mówimy, o co prosimy. Unikać zdań, w których chcemy coś konkretnego powiedzieć ale poza tym mówimy dziesięć innych rzeczy. Jeśli zdanie jest bardzo złożone, dotyczy wielu tematów, to osoba chora może się pogubić. starajmy się mówić jak do dorosłego, ale w miarę prosto i jednoznacznie.

Wiele osób chorych ma zmniejszoną tolerancje na stres. Małe zdarzenia, stres o niewielkim lub średnim nasileniu powodują u osób chorych nieproporcjonalnie długą i silna reakcję emocjonalną. Na przykład jednego z pacjentów nieoczekiwanie odwiedziła mama, trochę mu posprzątała, zjadła jakiś drobny słodycz.
Ktoś inny mógłby być z tego po prostu niezadowolony, skoro odbyło się to bez zaproszenia. Natomiast zdenerwowanie, niepokój, przezywanie tego wydarzenia przez pacjenta trwało pół roku i omal nie skończyło się pobytem w szpitalu. W tym czasie myślał o tym, nie spał, denerwowała się, bał się, nie mógł się skupić i zająć własnymi sprawami.
Warto o tej nadwrażliwości pamiętać, kiedy kontaktujemy się z osobą chorą. Taka osoba często odbiera słowa i zachowania zbyt mocno i trzeba się z tym liczyć.

Przewidywanie zachowań

Bardzo często ważnym elementem postępowania z chorym jest zachowanie pewnej przewidywalności zachowań, rytmu dnia, zajęć. Nie chodzi tu o opracowanie sztywnego planu co i jak będziemy robić każdego dnia w dokładnie ten sam sposób.
Ale ważna jest przewidywalność i możliwość rozumienie przez chorego, co się aktualnie dzieje. Zmniejsza to nasilenie stresu i pozwala choremu zachować spokój. Nawet w drobnych sprawach, jak codzienna rozmowa, możemy dostrzec tę zasadę. Jeśli rozmawiamy z osoba chorą i nagle przypominamy sobie o potrzebie nagłego przerwania rozmowy w celu zrobienia czegoś, nie należy po prostu nagle przerywać rozmowy i odchodzić bez słowa. Lepiej powiedzieć na przykład: „idę do kuchni wyłączyć gaz ale zaraz wrócę i będziemy dalej rozmawiali”. Sytuacja staje się wtedy dla osoby chorej zrozumiała i nie denerwuje się ona nagłym wyjściem rozmówcy i przerwaniem rozmowy.

Czego unikać w rozmowie z osobą chorą? Po pierwsze warto unikać wyrażania wobec niej bardzo silnych, negatywnych emocji złości, niezadowolenia, gniewu i jednoznacznie negatywnych ocen jej osoby. Jeśli do osób chorujących na schizofrenię kierowane są często silne emocje i wyrazy niezadowolenia, bardzo to przeżywają. Mogą albo zamykać się w sobie, albo może się to przyczynić do ich zdenerwowania, niepokoju czy trudności ze snem.

Czasami zachowanie chorego wzbudza złość i niezadowolenie. Każdy ma prawo się zdenerwować jednak ważny jest sposób, w jaki to zdenerwowanie zostanie wyrażone. Sposób wyrażania uczuć powinien być rozsądny i liczący się z konsekwencjami.

Reagowanie przez członków rodziny osoby chorej na zasadzie natychmiastowych, silnych gwałtownych wybuchów złości i gniewu, najczęściej nie prowadzi do niczego dobrego. Słowa wypowiedziane pod wpływem uczycia złości, rzadko coś dobrego budują, a często niszczą i zapadają w pamięć.

Jeśli pojawiają się uczucia pod adresem osoby chorej, warto pomyśleć:
1. jak się zachować, żeby wyrazić swoje uczucia ale nie zranić słowami i emocjami osoby chorej;
2. jak powiedzieć to o co chodzi bez emocjonalnego ranienia osoby chorej;
3. jakie cele chcemy osiągnąć w rozmowie, czyli na przykład skłonić osobę chorą aby wykonywała swoje obowiązki, ale bez zarzucania jej, że „jest do niczego” i „że nigdy nie robiła tego dobrze”.

Autor: dr n. med. Sławomir Murawiec, psychiatra, psychoterapeuta psychodynamiczny, redaktor naczelny czasopisma naukowego „Psychiatria”.

Tekst ukazał się na stronie www.janssen.pl

 

Źródło: zyjmyzglowa.pl

Formularz kontaktowy

Administratorem Danych Osobowych jest Fundacja ProAlteri. Dane przesłane w formularzu kontaktowym będą przetwarzane w celu udzielenia odpowiedzi na przesłane zapytanie zgodnie z regulaminem poniżej.

Proszę wprowadzić imię.
Proszę wprowadzić numer telefonu.
Proszę wprowadzić adres e-mail. Adres e-mail nie jest prawidłowy.
Proszę wprowadzić swoją wiadomość!